Znajdź hasło
Dostępnych jest 138 haseł.
-
AAC
Komunikacja wspomagająca i alternatywna obejmuje metody oraz narzędzia używane przez osoby, które nie mogą skutecznie porozumiewać się za pomocą mowy. W usługach cyfrowych oznacza to potrzebę stosowania prostych komunikatów, symboli, czytelnych formularzy i rozwiązań, które nie wymagają wyłącznie komunikacji głosowej.
-
Accessibility tree
Struktura udostępniana technologiom wspomagającym przez przeglądarkę lub system operacyjny. Powstaje na podstawie HTML, ARIA i stanu interfejsu, dlatego błędna semantyka może sprawić, że czytnik ekranu otrzyma inną informację niż użytkownik widzący ekran.
-
Administrator BIP
Osoba odpowiedzialna za techniczną publikację i utrzymanie treści w Biuletynie Informacji Publicznej. Nie musi odpowiadać za merytoryczną poprawność dokumentu, ale powinien działać według procedury publikacji i nie przyjmować materiałów bez wymaganej kontroli.
-
Administrator techniczny
Osoba utrzymująca serwis, CMS, konta, konfigurację i warstwę techniczną. Odpowiada za sprawność systemu, ale nie powinien przejmować odpowiedzialności właściciela treści za aktualność, kompletność i zasadność publikacji.
-
AI w tworzeniu treści
Narzędzia sztucznej inteligencji mogą wspierać redagowanie, streszczanie, tłumaczenie i porządkowanie treści. Nie zastępują jednak weryfikacji merytorycznej, kontroli dostępności ani odpowiedzialności osoby podejmującej decyzję o publikacji.
-
Aktualność treści
Stan, w którym opublikowana informacja nadal odpowiada obowiązującym przepisom, procedurom, danym i praktyce podmiotu. Dostępna, lecz nieaktualna treść może wprowadzać użytkownika w błąd, dlatego aktualność powinna być kontrolowana tak samo jak dostępność techniczna.
-
Alternatywa tekstowa
Tekst przekazujący funkcję lub informację zawartą w elemencie nietekstowym. Jej treść zależy od kontekstu: zdjęcie dekoracyjne może nie wymagać opisu, ale wykres, ikona akcji lub skan dokumentu wymagają równoważnej informacji.
-
Alternatywna forma dostępu
Sposób zapewnienia użytkownikowi informacji, gdy podstawowa forma jest niedostępna albo nie może zostać szybko naprawiona. Może to być wersja HTML, dokument tekstowy, transkrypcja, opis, pomoc pracownika lub inna forma odpowiadająca potrzebie użytkownika.
-
Analiza dostępności
Ocena treści, dokumentu, strony, aplikacji lub procesu pod kątem barier dla użytkowników. Może mieć charakter wstępny, punktowy albo pogłębiony; nie każda analiza jest pełnym audytem zgodności.
-
Archiwizacja
Udokumentowane przeniesienie treści do stanu historycznego lub dokumentacyjnego. Archiwizacja powinna określać, dlaczego treść pozostaje publiczna, czy nadal musi być dostępna i jak użytkownik rozpozna, że nie jest już aktualna.
-
ARIA
Zestaw atrybutów opisujących role, stany i właściwości elementów interfejsu dla technologii wspomagających. ARIA może uzupełniać HTML, lecz nie powinna zastępować poprawnej semantyki ani służyć do maskowania błędnej konstrukcji komponentu.
-
Audiodeskrypcja
Słowny opis istotnych informacji wizualnych w materiale wideo. Powinna przekazywać to, czego nie można wywnioskować z dialogów i dźwięków, bez zbędnego opisywania elementów, które nie mają znaczenia dla zrozumienia treści.
-
Audyt BIP
Pogłębiona ocena Biuletynu Informacji Publicznej obejmująca dostępność cyfrową, strukturę informacji, kompletność obowiązkowych działów, sposób publikacji dokumentów i organizację procesu redakcyjnego. Nie powinien ograniczać się do automatycznego testu WCAG.
-
Audyt dokumentów
Ocena plików DOCX, PDF, XLSX, PPTX lub innych formatów pod kątem struktury, kolejności odczytu, opisów, tabel, linków i możliwości obsługi. Audyt powinien wskazywać nie tylko błędy, ale również sposób naprawy procesu tworzenia dokumentów źródłowych.
-
Audyt dostępności cyfrowej
Systematyczne badanie strony, aplikacji, dokumentów lub procesu pod kątem wymagań dostępności. Dobry audyt łączy testy automatyczne, analizę ekspercką, obsługę klawiaturą i weryfikację z technologiami wspomagającymi.
-
Bariera cyfrowa
Element treści lub interfejsu, który utrudnia albo uniemożliwia wykonanie zadania. Barierą może być brak obsługi klawiaturą, nieopisany przycisk, skan bez tekstu, nieczytelny kontrast albo formularz bez poprawnych komunikatów błędów.
-
Bieżące zadania podmiotu publicznego
Zadania, usługi i obowiązki, które podmiot nadal realizuje. Pojęcie ma znaczenie przy ocenie starszych dokumentów: materiał historyczny może nadal wymagać dostępności, jeżeli użytkownik potrzebuje go do załatwienia aktualnej sprawy.
-
BIP
Biuletyn Informacji Publicznej jest urzędowym publikatorem teleinformatycznym służącym udostępnianiu informacji publicznej. Jego dostępność obejmuje zarówno warstwę techniczną serwisu, jak i dokumenty, formularze, strukturę informacji oraz procedury redakcyjne.
-
Brak dostępności
Stan, w którym treść lub funkcja nie może być skutecznie wykorzystana przez część użytkowników. Nie zawsze oznacza całkowity brak dostępu; może dotyczyć jednego zadania, fragmentu dokumentu albo określonej technologii wspomagającej.
-
CAPTCHA
Mechanizm rozróżniający człowieka od automatu. Niedostępna CAPTCHA może blokować formularz osobom niewidomym, słabowidzącym, niesłyszącym lub z trudnościami poznawczymi, dlatego należy stosować alternatywne metody ochrony, niewymagające rozwiązywania zagadki.
-
Cel dotykowy
Obszar interakcji aktywowany dotykiem lub wskaźnikiem. Zbyt małe albo zbyt ciasno rozmieszczone cele zwiększają liczbę pomyłek, szczególnie u osób z ograniczoną sprawnością ruchową i użytkowników urządzeń mobilnych.
-
CMS
System zarządzania treścią służący do tworzenia, edycji i publikowania materiałów. Samo posiadanie dostępnego CMS nie gwarantuje dostępnego serwisu, jeśli redaktorzy mogą wprowadzać błędne nagłówki, linki, tabele, obrazy i załączniki.
-
Core Web Vitals
Zestaw wskaźników Google opisujących szybkość ładowania, stabilność układu i responsywność strony. Nie zastępują oceny dostępności, ale słaba wydajność może szczególnie utrudniać korzystanie osobom używającym powiększenia, starszych urządzeń lub technologii wspomagających.
-
Cykl życia treści
Pełna droga treści od utworzenia i zatwierdzenia przez publikację, przegląd, aktualizację, naprawę, archiwizację aż do wycofania. Dostępność powinna być kontrolowana na każdym etapie, a nie dopiero po zgłoszeniu problemu.
-
Czytnik ekranu
Oprogramowanie odczytujące informacje udostępniane przez system i przeglądarkę. Czytnik nie „czyta obrazu strony”, lecz korzysta ze struktury, nazw, ról i stanów, dlatego poprawny wygląd wizualny nie gwarantuje poprawnej obsługi.
-
Dane strukturalne
Informacje zapisane w sposób pozwalający wyszukiwarkom i innym systemom lepiej rozumieć typ strony, autora, usługę lub relacje między treściami. Dane strukturalne muszą odpowiadać treści widocznej dla użytkownika i nie mogą przedstawiać informacji, których faktycznie nie ma na stronie.
-
Decyzja archiwizacyjna
Udokumentowane rozstrzygnięcie dotyczące dalszego losu nieaktualnej treści. Może prowadzić do aktualizacji, zastąpienia, przeniesienia do archiwum, usunięcia z nawigacji albo wycofania.
-
Decyzja publikacyjna
Rozstrzygnięcie określające, czy materiał można opublikować, trzeba poprawić, odesłać do uzupełnienia, opublikować warunkowo lub odrzucić. Powinna wskazywać odpowiedzialność, termin i sposób usunięcia braków.
-
Deklaracja dostępności
Publiczna informacja o stanie dostępności strony internetowej lub aplikacji mobilnej podmiotu publicznego. Powinna być aktualna, zgodna ze stanem faktycznym i zawierać wymagane informacje o brakach, kontakcie oraz procedurze zgłaszania problemów.
-
DOCX
Edytowalny format dokumentu tekstowego. Powinien być traktowany jako źródło dostępnej treści: poprawa stylów, nagłówków, list i opisów na etapie DOCX ułatwia stworzenie dostępnego PDF lub publikacji HTML.
-
Dokument cyfrowy
Treść zapisana w pliku lub systemie elektronicznym, przeznaczona do odczytu, edycji albo publikacji. Dostępność dokumentu zależy od jego struktury, języka, kolejności odczytu, tabel, linków i opisów elementów nietekstowych.
-
Dokument opublikowany po 23 września 2018 r.
Dokument tekstowy lub tekstowo-graficzny opublikowany od tej daty. W praktyce powinien być objęty kontrolą dostępności, jeżeli pozostaje publicznie dostępny i ma znaczenie dla użytkowników.
-
Dokument opublikowany przed 23 września 2018 r.
Starszy dokument, którego nie należy automatycznie uznawać za nieistotny. Jeżeli jest potrzebny do realizacji bieżących zadań podmiotu publicznego, powinien zostać oceniony, naprawiony lub udostępniony w alternatywnej formie.
-
Dokument skanowany
Plik zawierający obraz strony papierowej zamiast prawidłowego tekstu. OCR może ułatwić jego naprawę, ale dostępność wymaga również odtworzenia struktury, kolejności odczytu, języka, tabel i opisów.
-
Dostęp alternatywny
Sposób uzyskania informacji lub usługi inną drogą niż podstawowy kanał. Nie powinien automatycznie usprawiedliwiać niedostępnej strony; musi być realny, skuteczny, terminowy i dostosowany do potrzeby użytkownika.
-
Dostępność architektoniczna
Dostępność budynków, przestrzeni i infrastruktury dla osób o różnych potrzebach. W serwisie cyfrowym informacje o dostępności architektonicznej powinny być konkretne, aktualne i możliwe do odczytania bez polegania wyłącznie na mapie lub fotografii.
-
Dostępność cyfrowa
Właściwość treści, dokumentów i narzędzi cyfrowych pozwalająca korzystać z nich osobom o różnych potrzebach. Obejmuje technologię, sposób redagowania, organizację procesu, utrzymanie i reagowanie na zgłoszenia.
-
Dostępność informacyjno-komunikacyjna
Warunki umożliwiające skuteczne przekazywanie i odbieranie informacji, np. przez PJM, tekst łatwy do czytania, pętlę indukcyjną lub komunikację alternatywną. W usługach publicznych powinna być planowana razem z dostępnością cyfrową i architektoniczną.
-
Dostępny PDF
Plik PDF zawierający tekst, strukturę tagów, poprawną kolejność odczytu, język, tytuł, opisy elementów nietekstowych i prawidłowe linki. Sama możliwość zaznaczenia tekstu nie oznacza jeszcze dostępności dokumentu.
-
Dowód wykonania
Ślad potwierdzający przeprowadzenie określonej czynności, np. listę kontrolną, wpis w rejestrze, historię zmian, decyzję publikacyjną lub raport z naprawy. Dowód wykonania pozwala ocenić, czy procedura faktycznie działała.
-
EAA
Europejski Akt o Dostępności ustanawia wymagania dostępności dla wybranych produktów i usług oferowanych konsumentom. W praktyce rozszerza znaczenie dostępności poza sektor publiczny i wpływa między innymi na handel elektroniczny, usługi bankowe, transport i komunikację elektroniczną.
-
EN 301 549
Europejska norma określająca wymagania dostępności produktów i usług ICT. Jest ważnym punktem odniesienia przy zamówieniach, audytach, projektowaniu systemów i ocenie zgodności rozwiązań cyfrowych.
-
ETR
Tekst łatwy do czytania i rozumienia, przygotowany według zasad upraszczania języka, układu i sposobu prezentacji informacji. Nie jest tym samym co zwykły prosty język i zwykle wymaga konsultacji z osobami, do których jest kierowany.
-
Focus visible
Widoczny wskaźnik elementu posiadającego fokus. Nie powinien być usuwany przez CSS ani opierać się wyłącznie na subtelnej zmianie koloru trudnej do zauważenia.
-
Fokus
Stan wskazujący element interfejsu aktualnie obsługiwany klawiaturą lub innym urządzeniem wejściowym. Użytkownik musi wiedzieć, gdzie znajduje się fokus i dokąd zostanie przeniesiony po wykonaniu akcji.
-
Formularz
Mechanizm zbierania danych od użytkownika. Dostępny formularz wymaga etykiet, instrukcji, logicznej kolejności, odpowiednich komunikatów błędów i możliwości poprawienia danych bez utraty wcześniej wprowadzonych informacji.
-
Grafika dekoracyjna
Obraz, który nie przekazuje informacji ani funkcji. Powinien zostać pominięty przez technologie wspomagające, aby nie tworzyć zbędnego hałasu informacyjnego.
-
Grafika informacyjna
Obraz przekazujący dane, znaczenie albo instrukcję. Musi mieć równoważną alternatywę tekstową, której długość i forma odpowiadają złożoności informacji.