Słownik pojęć

Encyklopedia dostępności cyfrowej

Krótkie definicje pojęć związanych z WCAG, dokumentami, BIP, prawem, publikacją treści i zarządzaniem dostępnością.

Znajdź hasło

Dostępnych jest 138 haseł.

  • Rejestr zasobów

    Dokumenty i formaty, Zarządzanie dostępnością

    Wykaz treści i dokumentów zarządzanych przez podmiot. Powinien zawierać co najmniej URL, typ, właściciela, status dostępności, datę przeglądu i decyzję o dalszym losie.

  • Rejestr zgłoszeń dostępności

    Dostępność informacyjno-komunikacyjna, Zarządzanie dostępnością

    Uporządkowany wykaz zgłoszeń użytkowników wraz z datą, treścią, statusem, działaniem i odpowiedzią. Powinien umożliwiać analizę powtarzających się problemów i ocenę terminowości reakcji.

  • Repozytorium

    Dokumenty i formaty, Kontrola, naprawa i archiwizacja

    Miejsce przechowywania plików wraz z historią zmian. Ułatwia kontrolę wersji, audytowalność, współpracę i odtworzenie wcześniejszego stanu dokumentacji lub kodu.

  • Responsive Web Design

    Technologie i narzędzia

    Sposób projektowania interfejsu dostosowujący układ do rozmiaru ekranu. Responsywność nie oznacza automatycznie dostępności, ale jest niezbędna do poprawnego działania przy powiększeniu i na urządzeniach mobilnych.

  • Screen reader

    Technologie i narzędzia

    Angielska nazwa czytnika ekranu. W testach należy sprawdzać nie tylko odczyt tekstu, ale także nazwy elementów, role, stany, kolejność, komunikaty i możliwość wykonania zadania.

  • Semantyka HTML

    WCAG i wymagania techniczne

    Znaczenie elementów wynikające z użycia właściwych znaczników. Przycisk powinien być przyciskiem, nagłówek nagłówkiem, a lista listą; styl wizualny nie zastępuje semantyki.

  • Skarga na brak dostępności

    Prawo i standardy

    Formalny środek stosowany po nieskutecznym żądaniu zapewnienia dostępności lub w innych sytuacjach określonych prawem. Organizacja powinna mieć procedurę, która pozwala zarejestrować sprawę i udzielić odpowiedzi w wymaganym trybie.

  • Status dostępności

    Zarządzanie dostępnością

    Oznaczenie aktualnego stanu zasobu, np. dostępny, częściowo dostępny, wymaga poprawy, niedostępny lub brak danych. Status powinien wynikać z oceny i prowadzić do konkretnego działania.

  • Status przeglądu

    Zarządzanie dostępnością

    Informacja o stanie kontroli zasobu po publikacji, np. zaplanowany, w toku, zakończony lub zaległy. Pomaga zarządzać terminami i identyfikować treści pozostające bez właściciela.

  • Struktura dokumentu

    Dokumenty i formaty, Technologie i narzędzia

    Układ tytułów, nagłówków, akapitów, list, tabel i sekcji. Poprawna struktura pozwala szybko nawigować, rozumieć hierarchię i przetwarzać dokument za pomocą technologii wspomagających.

  • SVG

    SEO, wyszukiwarki i dane strukturalne

    Format grafiki wektorowej stosowany dla ikon i schematów. Dostępność zależy od sposobu osadzenia, roli, nazwy i tego, czy istotna informacja ma równoważną wersję tekstową.

  • Tabela

    Dokumenty i formaty

    Struktura prezentująca dane w wierszach i kolumnach. Powinna mieć nagłówki powiązane z komórkami i nie może być używana do budowania layoutu strony.

  • Tabindex

    Dokumenty i formaty, WCAG i wymagania techniczne

    Atrybut wpływający na możliwość i kolejność uzyskania fokusu. Dodatnie wartości tabindex zwykle tworzą nielogiczną kolejność i powinny być unikane.

  • Technologie wspomagające

    WCAG i wymagania techniczne

    Narzędzia pomagające osobom z niepełnosprawnościami korzystać z treści cyfrowych, np. czytniki ekranu, powiększenie, sterowanie głosem, przełączniki i klawiatury alternatywne.

  • Tekst alternatywny

    WCAG i wymagania techniczne

    Krótka lub rozbudowana informacja zastępująca element nietekstowy. Powinien przekazywać znaczenie w kontekście, a nie jedynie opisywać wygląd.

  • Transkrypcja

    Multimedia, Technologie i narzędzia

    Tekstowy zapis nagrania audio lub wideo. Powinna obejmować wypowiedzi, identyfikację mówców i istotne dźwięki, gdy są potrzebne do zrozumienia materiału.

  • Treść historyczna

    Dokumenty i formaty

    Informacja pozostawiona ze względów dokumentacyjnych lub prawnych, ale nieprzeznaczona do stosowania jako aktualna. Powinna być wyraźnie oznaczona i oddzielona od bieżących instrukcji.

  • Treść publiczna

    BIP i informacja publiczna, Proces publikacji

    Informacja publikowana przez podmiot w stronie, BIP, dokumencie, aplikacji, nagraniu lub mediach społecznościowych. Powinna być traktowana jako zasób mający właściciela, status i określony cykl życia.

  • Tytuł strony

    Dokumenty i formaty

    Nazwa dokumentu widoczna w karcie przeglądarki i wynikach wyszukiwania. Powinna jednoznacznie identyfikować treść i odróżniać ją od innych stron serwisu.

  • Ustawa o dostępności cyfrowej

    Prawo i standardy

    Akt prawny określający obowiązki podmiotów publicznych dotyczące dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych, deklaracji dostępności oraz obsługi zgłoszeń i żądań. W praktyce wymaga nie tylko zgodnego interfejsu, ale także procesu utrzymania treści.

  • Ustawa o zapewnianiu dostępności

    Prawo i standardy

    Akt prawny regulujący dostępność w szerszym ujęciu, obejmującym obszar architektoniczny, cyfrowy i informacyjno-komunikacyjny. Wymaga organizacyjnego podejścia do barier i sposobu ich usuwania.

  • Użytkownik

    Zarządzanie dostępnością

    Osoba korzystająca z treści lub usługi cyfrowej, niezależnie od urządzenia i sposobu obsługi. Projektowanie powinno uwzględniać różne potrzeby, sytuacje, ograniczenia czasowe i technologie wspomagające.

  • Walidacja automatyczna

    Technologie i narzędzia

    Sprawdzenie kodu lub treści przez narzędzie wykrywające określone błędy. Nie zastępuje testów manualnych, ponieważ wiele wymagań zależy od znaczenia, kontekstu i sposobu wykonania zadania.

  • WCAG

    WCAG i wymagania techniczne

    Międzynarodowe wytyczne dostępności treści internetowych opracowane przez W3C. Opisują wymagania dotyczące postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności treści cyfrowych.

  • WCAG 2.1 AA

    WCAG i wymagania techniczne

    Zestaw kryteriów sukcesu WCAG 2.1 na poziomach A i AA. Jest ważnym punktem odniesienia w sektorze publicznym, ale ocena zgodności powinna uwzględniać również właściwe przepisy, normy i zakres konkretnego systemu.

  • WCAG 2.2

    WCAG i wymagania techniczne

    Nowsza wersja wytycznych rozszerzająca WCAG 2.1 o wymagania szczególnie istotne dla obsługi mobilnej, uwierzytelniania, fokusu i ograniczania błędów interakcji. Wdrożenie powinno być planowane systemowo, a nie przez dopisywanie pojedynczych poprawek.

  • Właściciel merytoryczny

    Role i odpowiedzialność, Zarządzanie dostępnością

    Osoba lub komórka odpowiadająca za poprawność, aktualność, cel i podstawę publikacji treści. Powinna decydować o aktualizacji, archiwizacji i dalszym utrzymaniu zasobu.

  • Właściciel treści

    Proces publikacji, Role i odpowiedzialność

    Rola odpowiedzialna za dalszy los konkretnego zasobu. Może być tożsama z właścicielem merytorycznym, ale organizacja powinna jasno określić różnicę między odpowiedzialnością za treść a techniczną publikacją.

  • Wskaźnik fokusu

    WCAG i wymagania techniczne

    Widoczne oznaczenie elementu aktualnie obsługiwanego klawiaturą. Musi być wystarczająco wyraźne na różnych tłach i nie może znikać po zmianie stylu komponentu.

  • Wycofanie treści

    Dokumenty i formaty, Technologie i narzędzia

    Decyzja, że materiał nie powinien być dalej dostępny jako bieżąca informacja. Może oznaczać zastąpienie, archiwizację, usunięcie z nawigacji albo usunięcie, jeżeli pozwalają na to obowiązki prawne i dokumentacyjne.

  • Wyszukiwarka serwisu

    SEO, wyszukiwarki i dane strukturalne, Technologie i narzędzia

    Narzędzie pomagające odnaleźć treści w obrębie strony. Powinna mieć etykietę, dostępne wyniki, zrozumiały komunikat braku wyników i nie może wymagać wyłącznie obsługi myszą.

  • XLSX

    Dokumenty i formaty

    Format arkusza kalkulacyjnego. Dostępny arkusz powinien mieć opisane arkusze, logiczne nagłówki, czytelne dane, poprawną kolejność i ograniczoną liczbę pustych lub scalonych komórek.

  • Żądanie zapewnienia dostępności

    Dokumenty i formaty, Technologie i narzędzia, Zarządzanie dostępnością

    Formalne wystąpienie użytkownika o udostępnienie konkretnej treści lub funkcji w sposób dostępny. Powinno być obsłużone według określonej procedury, w wymaganym terminie i z udokumentowaniem podjętych działań. ---

  • Załącznik

    Dokumenty i formaty

    Plik powiązany ze stroną, komunikatem lub sprawą. Powinien mieć opisowy link, podany format i rozmiar, a jego treść musi być dostępna albo zapewniona w równoważnej formie.

  • Zasada funkcjonalności

    WCAG i wymagania techniczne, Zarządzanie dostępnością

    Jedna z czterech zasad WCAG. Wszystkie funkcje powinny być możliwe do wykonania, a użytkownik musi mieć wystarczająco dużo czasu i możliwość nawigacji bez barier.

  • Zasada kompatybilności

    WCAG i wymagania techniczne

    Jedna z czterech zasad WCAG. Treść powinna być interpretowalna przez różne przeglądarki i technologie wspomagające, co wymaga poprawnych nazw, ról, stanów i struktury kodu.

  • Zasada postrzegalności

    Multimedia, Technologie i narzędzia, WCAG i wymagania techniczne

    Jedna z czterech zasad WCAG. Informacje i komponenty muszą być prezentowane w sposób możliwy do odebrania różnymi zmysłami, np. przez tekst alternatywny, napisy i odpowiedni kontrast.

  • Zasada zrozumiałości

    WCAG i wymagania techniczne, Zarządzanie dostępnością

    Jedna z czterech zasad WCAG. Treść i działanie interfejsu powinny być czytelne, przewidywalne oraz wspierać użytkownika w rozpoznawaniu i poprawianiu błędów.

  • Zasób cyfrowy

    Dokumenty i formaty

    Treść traktowana jako element zarządzany w czasie. Powinna mieć właściciela, adres, status, termin przeglądu, wynik kontroli i decyzję o dalszym losie.

  • Zgłoszenie bariery

    Dostępność informacyjno-komunikacyjna, Zarządzanie dostępnością

    Informacja od użytkownika wskazująca problem z dostępnością. Powinna zostać zarejestrowana, powiązana z konkretnym zasobem i wykorzystana nie tylko do pojedynczej naprawy, ale także do poprawy procesu.

  • Zgodność z WCAG

    Dokumenty i formaty, Technologie i narzędzia, WCAG i wymagania techniczne

    Stan, w którym określony zakres treści spełnia wskazane kryteria sukcesu na danym poziomie. Nie należy deklarować zgodności na podstawie samego skanera automatycznego ani pojedynczego testu.

  • Zoom

    WCAG i wymagania techniczne

    Powiększenie widoku strony wykonywane przez przeglądarkę lub system. Interfejs powinien zachować treść, funkcje i czytelność również przy znacznym powiększeniu.